Ziekteleer spijsvertering

Praktisch

  • 6 stp
  • eerste semester
  • maag-darm
  • lever-galblaas-pancreas
  • radiologie
  • endoscopie
  • examen
    • verdeling examenvragen in oude mastervak
      • 11/50 Laleman - lever
      • 10/50 D'Hoore - heelkunde
      • 8/50 De Hertogh + Roskams - pathologie
      • 7/50 Konijn - radiologie
      • 6/50 Topal - onco
      • 6/50 Tack - maag/darm
      • 2/50 urgentieweek (n.v.t)
      • 0/50 Demedts - endoscopie
      • 0/50 Ferrante - IBD
    • nieuwe vak

      • prof. Laleman (11/50)

        • elk jaar nieuwe vragen
        • voorbeelden + weggevers: laatste les
          • beste leverfuncietest: PT (of INR)
          • welke hepatitis nooit chronisch: hepatitis A
            • E normaal ook niet, maar wel bij ...

        • casus virale hepatitis + serologie

          kenmerk hepatitis A hepatitis B hepatitis C hepatitis E
          transmissie • fecaal-oraal
          • direct contact          		 • lichaamsvochten
          • SOA
          • besmet bloed
          • injecties
          • verticaal          		 idem HBV idem HAV
          incubatieduur 2–6 w 2–6 m 2 w–6 m idem HAV
          chroniciteit nee • 90% bij primo-infectie als kind
          • 2–6% als volwassene          		 50% nee, tenzij immuungecompromitteerd
          vaccin • Havrix: 0 en 6 m
          • Twinrix: 0, 1 en 6 m          		 • Engerix: 0, 1 en 6 m
          • Twinrix: 0, 1 en 6 m          		 - -
          virus acuut chronisch
          HAV supportief: lichte maaltijden, hygiëne; geen antivirale therapie -
          HBV opvolgen; antiviraal bij PT < 50% en fulminante/icterische hepatitis antiviraal bij hepatitisfase: Entecavir / Tenofovir
          HCV zelden tot nooit behandelen altijd direct antiviral agents (DAAs)
          HEV cf. HAV: supportief -
          afkorting betekenis
          HBsAg vroegste marker van infectie; bij > 6 m positief: chronische infectie
          HBsAb marker van immuniteit; levenslang bij > 10 IU/mL; verschijnt na 1–4 m
          HBcAb marker van huidige of vroegere blootstelling aan HBV
          HBcAb-IgM marker van recente blootstelling aan HBV
          HBeAg marker van actieve replicatie; lager bij patiënten met een precore-mutatie
          HBeAb seroconversie vanuit HBeAg-positiviteit; wijst relatief op herstel en verminderde besmettelijkheid
          HBV-DNA index voor actieve virale replicatie
          scenario HBsAg anti-HBs IgM-anti-HBc IgG-anti-HBc HBeAg anti-HBe HBV-DNA ALT
          HBV-naïef 0 0 0 0 0 0 0 normaal
          HBV-vaccinatie (immuniteit) 0 + 0 0 0 0 0 normaal
          acute hepatitis B + 0 + −/+ + 0 +++ verhoogd
          herstel van hepatitis B (immuniteit) 0 + 0 + 0 + 0 normaal
          chronische (eAg+/eAg−) hepatitis B-infectie + > 6 m 0 0 + +/− −/+ +++/+ normaal
          chronische (eAg+/eAg−) hepatitis B + > 6 m 0 0 + +/− −/+ +++/++ verhoogd

        • casus ascites

          totaal eiwit ascites SAAG ≥ 1,1 g/dL — portale hypertensie SAAG < 1,1 g/dL
          < 2,5 g/dL prehepatisch/hepatisch:
          • cirrose
          • infiltratieve ziekten
          • v. portae-trombose
          • schistosomiasis          		 • nefrotisch syndroom
          • protein-losing enteropathy
          ≥ 2,5 g/dL posthepatisch:
          • Budd-Chiari, vroege fase
          • hartfalen
          • pericarditis constrictiva          		 • peritoneale carcinomatose
          • pancreatische ascites
          • peritoneale tuberculose
        • casus icterus
            • prof. Konijn
        • 7/50 vragen
          • 3 theorie
          • 4 vragen met plaatjes
            • prof. De Hertogh
        • wel histologische beelden
        • veel hergebruik oude examenvragen - prof. Roskams:
        • geen histologische beelden
        • kenmerken van cholestatische ziektes, hepatitis of tumoren als MCQ
        • wikimedica
        • TODO
          • prof. Tack: klinische lessen
          • prof. Topal: SMD tumoren
          • prof. De Hertogh: les 3/3
          • prof. Konijn
            • samenvatting les 3 nakijken
            • samenvatting les 4 nakijken
          • prof. D'Hoore
            • 4 H2.16 proctologie.pdf
            • 5 H2.15 mesenteriale Ischemie.pdf
            • 6 H2.12-14 goedaardig colon.pdf
            • 7 H2.18 buikwand.pdf
            • 8 H2.17 acuut abdomen.pdf
            • 9 incontinentie ODS.pdf
            • les oncologie colorectale tumoren.pdf

Glossary

  • APO: anatomo pathologische ontleedkunde
  • ASA: American Society of Anesthesiologists
  • AUD: alcohol use disorder
  • CCI: comprehensive complication index
  • CLE: columnar-lined oesophagus
  • CME: complete mesocolic excision
  • ERAS: enhanced recovery after surgery
  • HP: Helicobacter pylori
  • HSV: hoogselectieve vagotomie
  • IHC: immuunhistochemie
  • LES: lower oesophageal sphincter
  • MEN: multipele endocriene neoplasie
  • MOC: multidisciplinair oncologisch consult
  • MOSF: multi organ system failure
  • MSM: men who have sex with men
  • NCCP: non-cardiac chest pain
  • NET: neuro-endocriene tumor
  • NOSE: natural orifice specimen extraction
  • NPO: nihil per os (niet eten of drinken)
  • NSAID: non-steroidal anti-inflammatory drugs
  • POEM: perorale endoscopische myotomie
  • PPI: proton pump inhibitor
    • pantoprazole (Pantomed, ...)
    • (es)omeprazole
    • lansoprazole
  • RX SMD: RX slokdarm, maag, duodenum
  • RYGB: Roux-en-Y gastric bypass
  • SDD: same day discharge (dagziekenhuis)
  • SG: sleeve-gastrectomie
  • SILS: single incision laparoscopic surgery
  • SST: somatostatine
  • TAMIS: trans-anal minimally invasive surgery
  • TIPPS: transjugulaire intrahepatische portosystemische shunt
  • TLESR: transient lower oesophageal sphincter relaxation
  • TME: total mesorectal excision
  • TNT: totale neoadjuvante therapie
  • TNM: tumor-node-metastasis
    • (y)cTNM: klinisch (na neoadjuvante therapie)
    • (y)pTNM: pathologisch (na neoadjuvante therapie)
  • TPN: totale parenterale nutritie

Inhoudstafel boek

  • 1 AANDOENINGEN VAN DE SLOKDARM, MAAG EN DUODENUM
  • 1.1 Aandoeningen van de slokdarm
  • 1.1.1 Symptomen en diagnostiek van slokdarmaandoeningen
  • 1.1.2 Technische onderzoeken bij slokdarmziekten
  • 1.1.3 Gastro-oesofagale refluxziekte
  • 1.1.4 Motorische stoornissen van de slokdarm
  • 1.1.5 Candidiase van de slokdarm
  • 1.2 Aandoeningen van maag en duodenum
  • 1.2.1 Diagnose van een Helicobacter pylori-infectie (kliniek)
  • 1.2.2 Behandeling van een Helicobacter pylori-infectie (kliniek)
  • 1.2.3 Maag- en duodenumulcus (kliniek)
  • 1.2.4 Ziekte van Zollinger-Ellison
  • 1.2.5 Acute diarree
  • 1.3 Inleiding tot de abdominale heelkunde
  • 1.3.1 De laparotomie
  • 1.3.2 De laparoscopie
  • 1.3.3 Minimaal invasieve technieken
  • 1.3.4 Viscerale anatomie
  • 1.4 Morbide obesitas – metabole chirurgie
  • 1.4.1 Medicamenteuze behandeling
  • 1.4.2 Chirurgische technieken
  • 1.4.3 Indicaties voor bariatrische heelkunde
  • 1.4.4 Complicaties
  • 2 AANDOENINGEN VAN DE DUNNE DARM EN HET COLON
  • 2.1 Ziekten gekenmerkt door malabsorptie
  • 2.1.1 Wat is malabsorptie?
  • 2.1.2 Klinisch relevante malabsorptie
  • 2.2 Coeliakie
  • 2.2.1 Definitie
  • 2.2.2 Etiologie en pathogenese
  • 2.3 Bacteriële overgroei in de dunne darm
  • 2.3.1 Oorzaken
  • 2.3.2 Mechanismen en klinische presentatie
  • 2.4 Functionele gastro-intestinale aandoeningen
  • 2.4.1 Epidemiologie
  • 2.4.2 Pathogenese van functionele maag-darmaandoeningen
  • 2.4.3 Irritable bowel-syndroom (prikkelbaredarmsyndroom)
  • 2.4.4 Functionele dyspepsie
  • 2.5 Congenitale aandoeningen van de dunne darm
  • 2.5.1 Congenitale dunnedarmatresie
  • 2.5.2 Necrotiserende enterocolitis van de pasgeborene
  • 2.5.3 Meconium-ileus
  • 2.5.4 Malrotatie
  • 2.5.5 Divertikel van Meckel
  • 2.6 Pathologie van de appendix
  • 2.6.1 Anatomie
  • 2.6.2 Acute appendicitis
  • 2.6.5 Pelvische appendicitis
  • 2.7 Inflammatoire darmaandoeningen
  • 2.7.1 Samenvatting
  • 2.7.2 Wat zijn inflammatoire darmziekten?
  • 2.7.3 Incidentie
  • 2.7.4 Geografische verspreiding
  • 2.7.5 Erfelijkheid
  • 2.7.6 Risicofactoren
  • 2.7.7 Immunologie
  • 2.7.8 Bacteriën
  • 2.7.9 Pathologie
  • 2.7.10 Klinische presentatie
  • 2.7.11 Extra-intestinale manifestaties
  • 2.7.12 Classificaties van IBD
  • 2.7.13 Diagnose
  • 2.7.14 Behandeling
  • 2.7.15 Complicaties
  • 2.8 Chirurgische aspecten van inflammatoire darmziekte
  • 2.8.1 Chirurgie bij de ziekte van Crohn
  • 2.8.2 Stenoserende ziekte
  • 2.8.2 Chirurgie bij colitis ulcerosa
  • 2.9 Verwikkeling van radio-enteritis en radiorectitis
  • 2.9.1 Oorzaken en voorkomen
  • 2.9.2 Pathologie
  • 2.9.3 Lokalisatie
  • 2.9.4 Behandeling
  • 2.10 Colorectale poliepen en tumoren
  • 2.10.1 Inleiding
  • 2.10.2 Indeling
  • 2.10.3 Behandeling
  • 2.10.4 Follow-up
  • 2.11 Invaginatie
  • 2.11.1 Pathologie
  • 2.11.2 Symptomen en klinische tekenen
  • 2.11.3 Diagnose
  • 2.11.4 Verwikkeling
  • 2.11.5 Behandeling
  • 2.11.6 Prognose
  • 2.12 Volvulus
  • 2.12.1 Pathologie
  • 2.12.2 Symptomen
  • 2.12.3 Diagnose
  • 2.12.4 Evolutie
  • 2.12.5 Behandeling
  • 2.13 Diverticulose en diverticulitis
  • 2.13.1 Epidemiologie
  • 2.13.2 Pathogenese
  • 2.13.3 Acute diverticulitis
  • 2.13.4 Heelkunde voor diverticulitis en verwikkelingen
  • 2.13.5 Speciale gevallen
  • 2.14 Endometriose
  • 2.14.1 Epidemiologie
  • 2.14.2 Pathogenese
  • 2.14.3 Pathologie
  • 2.14.4 Diagnose
  • 2.14.5 Behandeling
  • 2.15 Vasculaire insufficiëntie van de darm
  • 2.15.1 Bemerkingen vooraf
  • 2.15.2 Schematisch overzicht vasculair lijden van de darm
  • 2.15.3 Diagnose
  • 2.15.4 Behandeling
  • 2.15.5 Acute ischemie in het gebied van de arteria mesenterica superior
  • 2.15.6 Short bowel syndrome
  • 2.15.7 Ischemische colitis
  • 2.16 Proctologie
  • 2.16.1 Congenitale anorectale misvormingen
  • 2.16.2 Ziekte van Hirschsprung
  • 2.16.3 Chirurgische anatomie en fysiologie van het anaal kanaal
  • 2.16.4 Proctologische aandoeningen
  • 2.16.5 Functionele aspecten: constipatie en incontinentie
  • 2.17 Acuut abdomen
  • 2.17.1 Peritonitis
  • 2.17.2 Obstructie
  • 2.17.3 Ischemie
  • 2.17.4 Bloeding
  • 2.18 Heelkunde van de buikwand
  • 2.18.1 Congenitale buikwanddefecten
  • 2.18.2 Congenitale hernia inguinalis – umbilicalis
  • 2.18.3 Lies- en dijbreuken
  • 2.18.4 Umbilicale en epigastrische hernia
  • 2.18.5 Hernia van Spiegel
  • 2.18.6 Diastase van de musculi recti
  • 2.18.7 Evisceratie – eventratie
  • 2.18.8 Rectushematoom
  • 3 HISTOPATHOLOGIE VAN MAAG- EN DARMZIEKTEN
  • 3.1 Slokdarm- en maagaandoeningen
  • 3.1.1 Ontstekingen van de slokdarm
  • 3.1.2 Columnar-lined esophagus, Barrett-slokdarm en dysplasie
  • 3.1.3 Ontstekingen van de maag
  • 3.1.4 Maagcarcinoom
  • 3.2 Niet-neoplastische aandoeningen van de dunne en dikke darm
  • 3.2.1 Coeliakie
  • 3.2.2 Colitis
  • 3.2.3 Chronische inflammatoire darmziekten
  • 3.2.4 Microscopische colitis
  • 3.3 Darmpoliepen en colorectaal carcinoom
  • 3.3.1 Darmpoliepen
  • 3.3.2 Colorectaal carcinoom (CRC)
  • 4 TUMOREN VAN SLOKDARM, MAAG EN DARMEN
  • 4.1 Slokdarmtumoren
  • 4.1.1 Inleiding
  • 4.1.2 Pathologie en type tumoren
  • 4.2 Maagtumoren
  • 4.2.1 Inleiding
  • 4.2.2 Maagadenocarcinoom
  • 4.2.3 Gastro-intestinale stromale tumor
  • 4.2.4 MALT-lymfoom
  • 4.2.5 Goedaardige maagtumoren
  • 4.3 Duodenumtumoren
  • 4.3.1 Inleiding
  • 4.3.2 Kwaadaardige duodenumtumoren
  • 4.3.3 Goedaardige duodenumtumoren
  • 4.4 Dunnedarmtumoren
  • 4.4.1 Goedaardige tumoren
  • 4.4.2 Kwaadaardige tumoren
  • 4.5 Tumoren van de appendix
  • 4.5.1 Mucocele
  • 4.5.2 Neuro-endocriene tumor van de appendix
  • 4.5.3 Adenocarcinoom van de appendix
  • 4.6 Colorectaal adenocarcinoom
  • 4.6.1 Screening
  • 4.6.2 Pathologie
  • 4.6.3 Lokalisatie en stadiëring
  • 4.6.4 Behandeling
  • 4.6.5 Chirurgie voor rectumtumoren
  • 4.6.6 Colonobstructie
  • 5 LEVERZIEKTEN
  • 5.1 De lever: anatomie en werking
  • 5.1.1 Structuur van de lever: macroscopie, microscopie en vasculair
  • 5.1.2 Functies van de lever
  • 5.1.3 Schade inschatten
  • 5.2 Acute hepatitis
  • 5.2.1 Definitie
  • 5.2.2 Algemene klinische aspecten
  • 5.2.3 Algemene biochemische kenmerken en relatie tot klinische entiteiten
  • 5.2.4 Oorzaken van acute hepatitis
  • 5.2.5 Specifieke vormen van acute hepatitis
  • 5.3 Chronische hepatitis
  • 5.3.1 Definitie
  • 5.3.2 Hoe ‘schade’ evalueren?
  • 5.3.3 Algemene klinische aspecten
  • 5.3.4 Oorzaken van chronische hepatitis
  • 5.3.5 Specifieke vormen van chronische hepatitis
  • 5.4 Cirrose & complicaties
  • 5.4.1 Definitie en cirrogenese
  • 5.4.2 Oorzaken
  • 5.4.3 Natuurlijk verloop en prognose
  • 5.4.4 Cirrose ‘(h)erkennen’
  • 5.4.5 Algemene doelstellingen van behandeling bij diagnose CACLD of cirrose
  • 5.4.6 Complicaties gerelateerd aan portale hypertensie
  • 5.4.7 Complicaties gerelateerd aan leverinsufficiëntie
  • 5.4.8 Acuut-op-chronisch leverfalen (ACLF)
  • 5.5 Zwangerschap en leverziekte
  • 5.5.1 Situering
  • 5.5.2 Hyperemesis gravidarum
  • 5.5.3 Intrahepatic cholestasis of pregnancy (ICP)
  • 5.5.4 Zwangerschapshypertensiegerelateerde leverziekte
  • 5.5.5 Acute fatty liver of pregnancy (AFLP)
  • 5.6 Vasculaire aandoeningen van de lever
  • 5.6.1 Situering
  • 5.6.2 Hepatic artery thrombosis (HAT)
  • 5.6.3 Hepatische arterio-portale fistel
  • 5.6.4 Hypoxische hepatitis
  • 5.6.5 Congestieve hepatitis
  • 5.6.6 Budd-Chiari-syndroom (BCS)
  • 5.6.7 Extra-hepatische portale vene-obstructie (EHPVO): vena porta-trombose en portaal cavernoma in afwezigheid van cirrose
  • 5.6.8 Portale vene-trombose (PVT) tegen achtergrond van cirrose
  • 5.6.9 Sinusoidal obstruction syndrome (SOS)
  • 5.6.10 Ziekte van Rendu-Osler-Weber (HHT, hereditaire hemorragische teleangiëctasieën)
  • 5.6.11 Porto-sinusoidal vascular liver disorder (PSVD)
  • 5.6.12 Congenitale porto-systemische shunts (CPSS, Abernethy-malformatie)
  • 5.7 Fibrocystische leveraandoeningen
  • 5.7.1 Definitie
  • 5.7.2 Classificatie
  • 5.7.3 Types
  • 5.8 Benigne focale leverletsels
  • 5.8.1 Situering
  • 5.8.2 Focale nodulaire hyperplasie (FNH)
  • 5.8.3 Hepatocellulair adenoma (HCA)
  • 5.8.4 Hemangioma
  • 5.8.5 Focale cystische leverletsels
  • 5.9 Levertransplantatie
  • 5.9.1 Wat en waarom?
  • 5.9.2 Situering en indicaties
  • 5.9.3 Eurotransplant (ET): samenwerking redt levens!
  • 5.9.4 Orgaanallocatiesystemen bij nood aan levertransplantatie
  • 5.9.5 Type donoren: ‘standard’- vs. ‘extended criteria’-donoren
  • 5.9.6 Immunosuppressie
  • 5.9.7 Resultaten
  • 5.9.8 Complicaties na levertransplantatie: vroege (< 6 maanden) vs. late (≥ 6 maanden)
  • 5.9.9 Langetermijnfollow-up
  • 6 GOEDAARDIGE AANDOENINGEN VAN GALBLAAS EN EXTRA-HEPATISCHE GALWEGEN
  • 6.1 Anatomie en fysiologie
  • 6.2 Cholecystolithiasis
  • 6.2.1 Risicofactoren voor de vorming van cholecystolithiasis
  • 6.2.2 Klinische presentatie van cholecystolithiasis
  • 6.2.3 Klinisch onderzoek bij symptomatische cholecystolithiasis
  • 6.2.4 Diagnose van cholecystolithiasis
  • 6.2.5 Behandeling van symptomatische cholecystolithiasis
  • 6.3 Complicaties van cholecystolithiasis
  • 6.3.1 Veelvoorkomende complicaties
  • 6.3.2 Zeldzame complicaties
  • 6.4 Biliaire dyskinesie
  • 7 BENIGNE AANDOENINGEN VAN DE PANCREAS
  • 7.1 De pancreas: anatomie en fysiologie
  • 7.2 Evaluatie van pancreasschade en -functie
  • 7.3 Congenitale pancreasanomalieën
  • 7.4 Acute pancreatitis
  • 7.4.1 Definitie
  • 7.4.2 Oorzaken
  • 7.4.3 Pathofysiologie: de ‘autodigestie-inflammatie’-hypothese
  • 7.4.4 Kliniek en diagnose
  • 7.4.5 Klinische vormen
  • 7.4.6 Complicaties van acute pancreatitis
  • 7.4.7 Prognose
  • 7.4.8 Behandeling
  • 7.5 Chronische pancreatitis
  • 7.5.1 Definitie
  • 7.5.2 Pathofysiologie
  • 7.5.3 Oorzaken
  • 7.5.4 Klinisch beeld
  • 7.5.5 Diagnose
  • 7.5.6 Behandeling
  • 7.6 Auto-immune pancreatitis (AIP)
  • 8 HISTOPATHOLOGIE VAN LEVER, GAL EN PANCREAS
  • 8.1 Acute infectieuze hepatitis
  • 8.2 Niet-alcoholisch toxisch leverlijden (drug-induced liver injury of DILI)
  • 8.2.1 Basisletsels
  • 8.2.2 Types beschadiging
  • 8.2.3 Rol van de histopathologie
  • 8.3 Chronische virale hepatitis
  • 8.3.1 Basisletsels
  • 8.3.2 Chronische hepatitis
  • 8.3.3 Replicatieve status van hepatitis B-virus
  • 8.3.4 Rol van de histopathologie in de diagnostiek van virale hepatitis
  • 8.4 Alcoholisch leverlijden
  • 8.4.1 Basisletsels
  • 8.4.2 Chronische alcoholische leverbeschadiging
  • 8.4.3 Acute alcoholische hepatitis
  • 8.4.4 Rol van de histopathologie
  • 8.5 Metabole-disfunctie-geassocieerde steatohepatitis (MASH)
  • 8.6 Cholestatische leverziekten
  • 8.6.1 Cholestase
  • 8.6.2 Primaire biliaire cirrose (PBC)
  • 8.6.3 Primaire scleroserende cholangitis (PSC)
  • 8.7 Hemochromatose (klassieke vorm)
  • 8.8 Cirrose
  • 8.8.1 Definitie
  • 8.8.2 Morfogenese
  • 8.8.3 Indeling en diagnose
  • 8.8.4 Rol van de histopathologie
  • 8.9 Levertransplantatie
  • 8.10 Levertumoren
  • 8.10.1 Primaire goedaardige leverletsels
  • 8.10.2 Primaire kwaadaardige levertumoren
  • 8.11 Congenitale afwijkingen
  • 8.11.1 Inleiding over de embryologie
  • 8.11.2 Atresie van de galwegen
  • 9 HEPATOBILIAIRE, PANCREAS- EN NEURO-ENDOCRIENE TUMOREN
  • 9.1 Hepatobiliaire tumoren
  • 9.1.1 Inleiding
  • 9.1.2 Pathologie en type tumoren
  • 9.2 Pancreastumoren
  • 9.2.1 Inleiding
  • 9.2.2 Types pancreastumoren
  • 9.3 Neuro-endocriene tumoren
  • 9.3.1 Inleiding
  • 9.3.2 Pathologie
  • 9.3.3 Differentiatie en gradering
  • 9.3.4 Klinische presentatie