Ziekteleer ademhalingsstelsel (2025-2026)

Praktisch

  • 5 stp
  • tweede semester
  • onderdelen
  • leerstof
    • slides
    • Acco Cursus "Thema Ademhaling" (9789464673449)
      • bij Medica
      • "aanbevolen"
      • kan outdated info bevatten
        • meest recente info staat in slides
  • examen
    • 3u
    • schriftelijk
      • beelden worden geprojecteerd
    • 60 meerkeuzevragen met giscorrectie

Zeker te kennen

Longfunctiemeting

  • (1) ESW/VC < 0.7 (te laag)
    • dan obstructie (astma, COPD, Bx)
  • (2) VC laag?
    • TLC laag? -> echte restrictie
    • anders air trapping
  • (3) DLCO laag?
    • obstructie + laag -> emfyseem, COPD
    • restrictie + laag -> ILD
    • normaal + laag -> pulmonale vaatziekte? vroege ILD?

Pneumonie

  • CURB-65 score (0-5/5)
    • confusion: desorientatie in trias (plaats, tijd, persoon)
    • (ureum)
    • respiratory rate > 30/min
    • blood pressure: DBP <60 en/of SBP < 90
    • leeftijd >= 65j
Ernst CAP C(U)RB-65 30 dagen mortaliteit Opname?
CAP I 0 0,1-0,6% ambulant
CAP II 1 0,4-3,0% ambulant
CAP III 2-3 3,8-6,1% zaal
CAP IV 2-3 8-13% zaal
CAP V 4-5 24-43% ICU
CAP-categorie Setting 1e keuze Associatie Alternatief
CAP I Ambulant, geen RF Amoxicilline 1000 mg PO tid — —
CAP II Ambulant, met RF Amoxi/clav 875 mg PO tid Overweeg macrolide PO FQ PO
CAP III–IV Zaal Hoge dosis β-lactam IV Altijd macrolide PO/IV FQ PO/IV
CAP IV–V ICU Hoge dosis β-lactam IV Macrolide óf FQ —

TB

  • behandeling: AB
    • RHZE
      • R = RMP = rifampicine
      • H = INH = isoniazide
      • Z = PZA = pyrazinamide
      • E = EMB = ethambutol
    • initiele fase: RHZE, 2m
    • consolidatiefase: RH, 4m

Astma

Afkorting Betekenis
β2-mimetica Bronchodilatators - best bij astma
→ FABA Fast Acting β2 Agonist (~2 min)
→ SABA Short Acting β2 Agonist (60–90 min)
→ LABA Long Acting β2 Agonist (12–24 u)
Anticholinergica Bronchodilatators - best bij COPD
→ SAMA Short-Acting Muscarinic Antagonist
→ LAMA Long-Acting Muscarinic Antagonist
Corticosteroïden Anti-inflammatoire therapie
→ ICS Inhaled Corticosteroids
→ OCS Oral Corticosteroids
Stofnaam Classificatie
salbutamol (Ventolin) FABA + SABA
fenoterol FABA + SABA
formoterol FABA + LABA
ipratropium SAMA
tiotropium LAMA
beclomethasone ICS
budesonide ICS
azithromycine AB > macrolide
erythromycine AB > macrolide
roflumilast PDE-4 inhibitor
Combinatietherapie (hier altijd) Middel
Noodtherapie → FABA + ICS
Onderhoudstherapie → LABA + ICS
Nood + onderhoud → formoterol + ICS

COPD

score mMRC schaal van dyspnee
0 ik heb geen last van kortademigheid, tenzij bij zware inspanning
1 ik word alleen kortademig als ik me moet haasten op vlak terrein of als ik een lichte helling op loop
2 door mijn kortademigheid loop ik op vlak terrein langzamer dan andere mensen van mijn leeftijd, of moet ik stoppen om op adem te komen als ik in mijn eigen temp loop
3 na ongeveer 100 m lopen op vlak terrein moet ik een paar minuten stoppen om op adem te komen
4 ik ben te kortademig om het huis uit te gaan, of ik ben kortademig tijdens het aan- of uitkleden
  • spirometrie
    • irreversibele obstructie (cf. astma)
    • hyperinflatie
      • RV+
      • IRV-
      • TLC+
      • VC-
      • DLCO-
    • ESW / VC < 0.7
      • post-bronchodilatator
        • weinig/geen effect
    • ernst: GOLD indeling (1-4)
      • zie tabel
      • onder 60%: klachten
      • onder 33%: invaliditeit
    • preserved ratio impaired spirometry (PRISm)
      • ESW < 80% met ESW / VC > 0.7
      • pre-COPD: 20-30% ontwikkelt COPD
GOLD Ernst ESW
GOLD 1 mild ESW ≥ 80% pred
GOLD 2 matig 50% ≤ ESW < 80% pred
GOLD 3 ernstig 30% ≤ ESW < 50% pred
GOLD 4 zeer ernstig ESW < 30% pred

Longcarcinoom

NSCLC: spino NSCLC: adeno NSCLC: grootcellig NEN (incl. SLCL)
frequentie 30% 40-45% 10-15% 15%
oorsprong basale cellen muceuze klieren diverse epitheelcellen neuro-endocriene cellen
voorkomen rokers niet-rokers rokers rokers
ligging 2/3 centraal meestal perifeer en <4cm verspreid meestal centraal
groeisnelheid traag matig snel snel zeer snel
metastaserend laat vroeg snel makkelijk
  • TNM
    • N: 0-3
      • N0: geen
      • N1: hilair of interlobair
      • N2: mediastinaal, ipsilateraal
        • N2a: mediastinaal, ipsilateraal, 1
        • N2b: mediastinaal, ipsilateraal, meerdere
      • N3: mediastinaal, contralateraal
    • M: 0-1
      • M0: afwezig
      • M1: aanwezig
        • dan altijd systemische behandeling i.p.v. heelkunde
        • M1a: aparte tumor in contralaterale lob
        • M1b: 1 extrathoracale metastase
        • M1c: meerdere extrathoracale metastasen in 1 or meer organen
T/M N0 N1 N2a N2b N3
T1 I II A II B III III
T2a I II B III III III
T2b II A II B III III III
T3 II B III III III III
T4 III III III III III
M1 IV IV IV IV IV
  • behandeling NSCLC
    • stadium I en II
      • algemeen: heelkunde + radio
      • T3N0
        • chemo-radio
        • heelkunde + chemo + ICI
    • stadium III
      • chemo-radio (+ ICI)
      • heelkunde + chemo + ICI
    • stadium IV
      • M1, dus nooit heelkunde
      • chemo
      • targeted
      • ICI
      • palliatieve RT
  • behandeling SCLC
    • essentie: chemo-radio
    • bij limited disease
      • chemo-radio
    • bij extensive disease
      • chemo + ICI
      • radio
      • immunotherapie (nieuw)

Coin lesion

Kenmerk SPN Maligne tumor Benigne tumor: hamartoma Infectie / inflammatie Metastase
Frequentie ± 50% ± 20% ± 30% /
Begrenzing onscherp / spiculair scherp / scherp
Groei snel niet / /
PET-scan + - + +

Mediastinale tumoren

Voorste mediastinum Middelste mediastinum Achterste mediastinum
Thymoom
Lymfoom Lymfoom
Kiemceltumor
Goiter
Pericardiale cyste
Bronchogene cyste Bronchogene cyste
Enterogene cyste (SL)
Neurogene tumoren
tumor / letsel typische locatie benigne / maligne behandeling
thymoom voorste ? resectie indien goed omkapseld, traag groeiend en M0; anders eerst chemo/immuno
lymfoom voorste of middelste maligne geen resectie; biopsie + systemische behandeling
teratoom voorste meestal benigne resectie; goede prognose
seminoom voorste maligne chemo + radiotherapie
choriocarcinoom voorste zeer maligne chemo/immuno; geen heelkunde
goiter voorste meestal benigne -
pericardiale cyste middelste benigne geen behandeling nodig
bronchogene cyste middelste of achterste benigne resectie
enterogene cyste achterste benigne resectie
neurinoom achterste meestal benigne resectie

ILD

Empyeem

Type pleura effusie Aspect pleuravocht Verdere pleuravocht analyse
ongecompliceerd helder, citrijnkleurig pH>7.2
glucose>30-40mg%
LDH<1000E/L
Gramkleuring en cultuur neg
gecompliceerd troebel 7.0<pH<7.2 en/of
glucose<30-40mg% en/of LDH>1000E/L
Gramkleuring en cultuur pos
empyeem etterig vocht (pus) -
Stadium Duur Kenmerken Behandeling Ingreep
I 0-1w Exsudatief; helder vocht AB +/- drainage Punctie-thoraxdrain
II 1-3w Fibrino-purulent; troebel vocht; fibrine; beslag/tussenschotten Debridement; deloculatie; decorticatie Thoracoscopie
III 3w+ Georganiseerd; verdikte viscerale pleura; zwoerdvorming; entrapment van de long Decorticatie Thoracotomie, soms thoracoscopie mogelijk

LVRS

  • indicaties LVRS
    • 67j+ (anders LTx)
    • COPD met heterogeen emphyseem
      • vooral in bovenkwab (rokers)
      • (!) 20% < ESW < 30%
      • (!) DLCO > 20%
      • (!) PAP < 30 mmHg
        • Pulmonary Artery Pressure
      • RV > 250%
      • TLC > 125%
  • contra indicaties
    • 67j-: kandidaat voor dubbele LTx
    • patient te zwak
      • (!) ESW < 20%
      • (!) DLCO < 20%
    • PCO2 > 50 mmHg
    • PAP > 30 mmHg