| Fig 5.01 |
|
 |
 |
Figuur 5.1. Buikregio’s
- clavicula
- proc. xiphoideus
- arcus costalis
- umbilicus
- lig. inguinale
- midsagittaal vlak
- transumbilicaal vlak
- vier kwadranten
- linksboven
- linksonder
- rechtsboven
- rechtsonder
- midclaviculaire lijn
- subcostaal vlak
- intertuberculair vlak
- door beide tuberculum iliacum (breedste deel heupen, niet hoogste)
- alternatief: vlak door SIAS
- negen regio's
- hypochondrium links+rechts
- flank links+rechts
- fossa iliaca links+rechts
- epigastrium
- mesogastrium = umbilical region
- hypogastrium = public region
| Fig 5.02 |
|
 |
 |
Figuur 5.2. Bekkenorganen man vs. vrouw
- symphysis pubis
- vesica urinaria = urineblaas
- urethra
- rectum = endeldarm
- anaal kanaal
- anus = aars
- bekkenbodem
- os sacrum
- L5
- promontorium
- prostata
- penis
- uterus
- vagina
- vulva
Pelvis
- bekken = pelvis
- groot bekken
- wand = bekkenvleugels
- geen anatomische term
- klein (eigenlijke) bekken
- bekkeningang = apertura pelvis superior
- gevormd door
- promontorium
- linea terminalis
- linea arcuata
- pecten ossis pubis
- crista pubica
- bekkenuitgang = apertura pelvis inferior
- gevormd door
- symphysis pubis
- tuber ischiadicum
- coccyx
- ligamenten
- diamantvormig
- bekkenbodem
- dam = perineum
- gekanteld
- Valsalva maneuver
- buikspieren opspannen
- stemspleet sluiten
- "blaas eens op uw hand"
- druk in buikholte stijgt
- doel
- hernia lokaliseren
- urineren (micturition)
- defaeceren
- bevallen
Figuur 5.3. Os coxae (externe zijde)
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BodyParts3D_Hip_bone.stl
- https://www.anatomystandard.com/ossa-et-juncturae/extremitas-inferior/os-coxae.html
- bekkenbeenderen
- os sacrum = heiligbeen
- os coccygis = staartbeen
- os coxae (mv. ossa coxarum) = heupbeen
- os ilium = darmbeen
- corpus ossis ilii
- ala ossis ilii
- landmarks
- linea arcuata (pelvien)
- grens tussen corpus en ala
- spina iliaca posterior inferior (SIPI)
- spina iliaca posterior superior (SIPS)
- spina iliaca anterior inferior (SIAI)
- 🔗 m. rectus femoris, caput rectum
- spina iliaca anterior superior (SIAS)
- 🔗 lig. inguinale
- 🔗 m. sartorius
- crista iliaca
- labium externum
- 🔗 m. obliquus externus abdominis
- linea intermedia
- 🔗 m. obliquus internus abdominis
- labium internum
- 🔗 m. transversus abdominis
- 🔗 m. quadratus lumborum
- 🔗 fascia thoracolumbalis
- 🔗 fascia lata
- 🔗 m. tensor fasciae latae
- 🔗 m. latissimus dorsi
- tuberculum iliacum (extern)
- 🔗 m. tensor fasciae latae
- fossa iliaca (pelvien)
- facies sacropelvina
- tuberositas iliaca
- facies auricularis
- facies glutea
- linea glutea posterior
- linea glutea anterior
- linea glutea inferior
- eminentia iliopubica
- os pubis = schaambeen
- corpus ossis pubis
- 🔗 spieren mediaal compartiment
- ramus superior ossis pubis
- ramus inferior ossis pubis
- landmarks
- symphysis pubis
- crista pubica
- 🔗 m. rectus abdominis
- 🔗 m. obliquus internus abdominis
- 🔗 m. transversus abdominis
- tuberculum pubicum (pelvien)
- 🔗 lig. inguinale
- 🔗 m. rectus abdominis
- pecten ossis pubis (pelvien)
- 🔗 m. obliquus internus abdominis
- 🔗 m. transversus abdominis
- 🔗 m. pectineus
- os ischii = zitbeen
- corpus ossis ischii
- ramus ossis ischii
- landmarks
- spina ischiadica
- incisura ischiadica maior
- incisura ischiadica minor
- tuber ischiadicum
- 🔗 m. quadratus femoris
- 🔗 m. biceps femoris, caput longum
- 🔗 m. semitendinosus
- 🔗 m. semimembranosus
- 🔗 m. adductor minimus
- acetabulum = heupkom (extern)
- incisura acetabuli
- facies lunata
- fossa acetabuli
- foramen obturatorum
- membrana obturatoria
- 🔗 m. obturatorius internus
- 🔗 m. obturatorius externus
- sulcus obturatorius
- canalis obturatorius
- a. obturatoria
- v. obturatoria
- n. obturatorius
- linea terminalis
- combinatie van
- linea arcuata
- crista pubica
- pecten ossis pubis
- geslachtsverschillen
| Geslacht |
Kanteling |
Hoek |
Apertura Pelvis Superior |
| vrouw |
25 |
arcus pubis: 80–85 |
breder, ovaal |
| man |
10 |
angulus subpubicus: 50–60 |
hartvormig, promontorium, spina ischiadica |
| Fig 5.04 |
|
 |
 |
Figuur 5.4. Os coxae (pelviene zijde)
| Fig 5.05 |
|
 |
 |
Figuur 5.5. Ligamenten bekkenwand
- gewrichten
- lumbo-sacraal (L5-sacrum)
- discus intervertebralis
- apophysaire gewrichten
- LLA en LLP lopen tot op sacrum
- lumbosacrale ligamenten: proc. transversus L5 - sacrum
- lig. iliolumbale: crista iliaca - proc. transversus L5
- sacro-iliacaal (stevig)
- facies auricularis sacrum-os coxae (synoviaal)
- ligg. sacroiliaca ventralia
- ligg. sacroiliaca interossa: tuberositas sacralis-iliaca
- ligg. sacroiliaca dorsalia
- symphysis pubis
- lig. pubicum superius
- lig. pubicum inferius = lig. arcuatum pubicum (cf. hoek)
- ligamenten
- lig. inguinale
- SIAS -> tuberculum pubicum
- 🔗 m. obliquus internus abdominis
- 🔗 m. transversus abdominis
- membrana obturatoria
- lig. sacrospinale: spina ischiadica -> sacrum en coccyx
- lig. sacrotuberale: tuber ischiadicum -> zijrand sacrum en coccyx
- spina ischiadica + lig. sacrospinale
- incisura ischiadica maior -> foramen ischiadicum maius
- m. piriformis
- foramen suprapiriforme
- foramen infrapiriforme
- incisura ischiadica minor -> foramen ischiadicum minus
- m. obturatorius internus
Openingen bekkenwand
- canalis obturatorius (2)
- naar mediaal compartiment dijbeen
- a. en v. obturatoria
- n.obturatorius (plexus lumbalis, L2-L4)
- foramen ischiadicum maius
- foramen suprapiriforme (2)
- naar regio glutea
- n. gluteus superior (plexus sacralis, L4-S1)
- m. gluteus medius
- m. gluteus minimus
- m. tensor fasciae latae
- a. en v. glutea superior
- m. gluteus maximus
- m. gluteus medius
- m. gluteus minimus
- foramen infrapiriforme (6)
- naar posterieur compartiment dijbeen
- n. gluteus inferior (plexus sacralis, L5-S2)
- a. en v. glutea inferior
- n. ischiadicus (plexus sacralis, L4-S3)
- (n. pudendus)
- (a. en v. pudenda interna)
- n. cutaneus posterior femoris
- zenuwen van m. obturatorius internus en m. quadratus femoris
- foramen ischiadicum minus (3)
- verlaten bekken:
- komen terug binnen:
- n. pudendus (plexus sacralis, S2-S4)
- a. en v. pudenda interna (van a. iliaca interna)
- onder lig. inguinale (5) (zie later)
- naar anterieur compartiment dij
- lacuna musculorum
- fascia iliaca
- m. iliopsoas
- n. femoralis (plexus lumbalis, L2-L4)
- m. pectineus
- n. cutaneus femoris lateralis (plexus lumbalis, L2-L3)
- lacuna vasorum
- a. en v. femoralis (van a. iliaca externa)
- lymfevaten
Bekkenbodem
- details: zie OPO ontwikkeling en voortplanting
- twee onderdelen
- diaphragma pelvis
- komvormig in klein bekken
- spieren
- m. levator ani
- m. iliococcygeus
- m. pubococcygeus
- m. puborectalis
- hiatus urogenitalis et ani = levatorpoort
- m. coccygeus
- diaphragma urogenitalis
- vlak
- enkel voorste helft
- spieren (n. pudendus: S2-S4)
- m. sphincter
- m. transversus perinei profundus
- m. transversus perinei superficialis
- lig. transversum perinei
- canalis pudendis
- fossa ischioanalis = fossa ischiorectalis
Abdomen
| Groep |
Spier |
Origo |
Insertio |
Zenuw |
Functie |
Opm. |
| abdomen > anterior |
m. rectus abdominis |
crista pubica; tuberculum pubicum; symphysis pubis |
proc. xiphoideus; cartilago costalis |
T7–T12, rr. ant. |
bescherming; hulpademhaling; hoesten; braken; bevallen; urineren; defaeceren |
"abs", six-pack door intersectiones tendineae |
| abdomen > anterior |
m. pyramidalis |
os pubis |
linea alba |
/ |
linea alba aanspannen |
|
| Groep |
Spier |
Origo |
Insertio |
Zenuw |
Functie |
Opm. |
| abdomen > lateraal |
m. obliquus externus abdominis |
rib V–IX: alternerend met m. serratus anterior; rib X–XII: alternerend met m. latissimus dorsi |
aponeurosis; os coxae > crista iliaca > labium externum |
T7–T12 |
bescherming; hulpademhaling; hoesten; braken; bevallen; urineren; defaeceren; bewegen romp |
posterior-superior (lateraal) → anterior-inferior (mediaal); cf. mm. intercostales externi; aponeurosis maakt lig. inguinale → hele breedte nodig |
| abdomen > lateraal |
m. obliquus internus abdominis |
os coxae > crista iliaca > linea intermedia; fascia thoracolumbalis; lig. inguinale (lateraal 2/3) |
rib X–XII > onderrand; aponeurosis; crista pubica; pecten ossis pubis |
T7–L1 |
bescherming; hulpademhaling; hoesten; braken; bevallen; urineren; defaeceren; bewegen romp |
naar anterieur en craniaal, maar caudaal ook parallel met m. obliquus externus abdominis? |
| abdomen > lateraal |
m. transversus abdominis |
fascia thoracolumbalis; os coxae > crista iliaca > labium internum; lig. inguinale (lateraal 1/3); cartilago costalis VII–XII |
aponeurosis; crista pubica; pecten ossis pubis |
T7–L1 |
bescherming; hulpademhaling; hoesten; braken; bevallen; urineren; defaeceren; bewegen romp |
oriëntatie: dwars; aponeurosis boven falx inguinalis en tot linea semilunaris |
| Groep |
Spier |
Origo |
Insertio |
Zenuw |
Functie |
Opm. |
| abdomen > posterior |
m. quadratus lumborum |
os coxae > crista iliaca > labium internum (= origo m. transversus abdominis) |
rib XII; L1–L4 > proc. transversus |
T12–L4 |
buiging romp |
onder lig. arcuatum laterale; tussen middelste en diepe laag fascia thoracolumbalis |
| abdomen > posterior dij > anterior compartiment |
m. iliacus |
os coxae > fossa iliaca |
femur > trochanter minor |
n. femoralis (L2–L4) |
heup: flexie (sterkste); heup: exorotatie |
cf. rest anterior compartiment |
| abdomen > posterior dij > anterior compartiment |
m. psoas maior |
oppervlakkig deel: T12–L4 > corpus (lateraal); diep deel: L1–L5 > proc. transversus > proc. costalis |
femur > trochanter minor |
plexus lumbalis (L1–L3) |
heup: flexie (sterkste); heup: exorotatie |
onder lig. arcuatum mediale; plexus lumbalis loopt tussen het oppervlakkige en diepe deel |
| abdomen > posterior |
m. psoas minor |
T12–L1 > corpus (lateraal) |
pecten ossis pubis; eminentia iliopubica |
L1 |
zijwaartse buiging romp |
anterieur van m. quadratus lumborum |
| Fig 5.06 |
|
 |
 |
Figuur 5.6. Buikwand opbouw
- linea alba
- rechte buikspieren
- schuine = laterale buikspieren
- umbilicus
| Fig 5.07 |
|
 |
 |
Figuur 5.7. m. rectus abdominis
- proc. xiphoideus
- arcus costalis
- symphysis pubis
- crista pubica
- tuberculum pubicum
- linea alba
- m. rectus abdominis
- intersectio tendinea (mv. intersectiones tendineae)
- aantal: 3-4
- derde t.h.v. umbilicus
- linea arcuata
- 5cm onder navel, op binnenkant buikwand
- niet te verwarren met linea arcuata ossis ilii
- vagina m. recti abdominis = rectusschede
- gevormd door aponeurosis van m .obliquus internus abdominis
- lamina anterior
- lamina posterior
- enkel boven linea arcuata
- a. epigastrica inferior
- uit a. iliaca
- in rectusschede
- naar craniaal
| Fig 5.08 |
|
 |
 |
Figuur 5.8. m. obliquus externus abdominis
- proc. xiphoideus
- arcus costalis
- symphysis pubis
- crista pubica
- tuberculum pubicum
- linea alba
- SIAS
- lig. inguinale
- goot gevormd door onderkant aponeurosis m. obliquus externus abdominis
- m. obliquus externus abdominis
- zelfde orientatie als mm. intercostales externi
- aponeurosis
- plat uitlopende pees
- anterieur van m. rectus abdominis
- crus laterale
- crus mediale
- fibrae intercrurales
- lig. lacunare
- lig. pectineum (van Cooper)
- verderzetting lig. lacunare
- canalis inguinalis
- anulus inguinalis superficialis
| Fig 5.09 |
|
 |
 |
Figuur 5.9. m. obliquus internus abdominis
- m. obliquus internus abdominis
- aponeurosis
- falx inguinalis
- lig. inguinale
| Fig 5.10 |
|
 |
 |
Figuur 5.10. m. transversus abdominis
- m. transversus abdominis
- aponeurosis
- linea semilunaris
- falx inguinalis = tendon conjoint (FR)
Figuur 5.11. Fascia transversalis
- fascia aan binnenkant m. transversus abdominis
- craniaal: fascia endothoracalis onder mm. intercostales intimi
- caudaal: fascia endopelvina in bekken
- posterieur: hecht aan op posterieure laag fascia thoracolumbalis
- lagen
- huid
- vet
- fascia
- goed ontwikkeld in abdomen
- fascia van Scarpa
- vet
- spieren
- organen
- intraperitoneaal
- dunne darm
- dikke darm
- lever
- retroperitoneaal
- nieren
- pancreas
- ~duodenum
- columna vertebralis
- linea alba
- m. rectus abdominis
- m. obliquus externus abdominis
- m. obliquus internus abdominis
- m. transversus abdominis
- fascia transversalis
- peritoneum parietale
- peritoneum viscerale
- a. epigastrica inferior
- vagina m. recti abdominis
- vooral boven linea arcuata
- uit aponeurosis m. obliquus internus abdominis
- lamina anterior
- lamina posterior
| Fig 5.12 |
|
 |
 |
Figuur 5.12. m. iliopsoas
- m. iliopsoas = m. iliacus + m. psoas maior
- fascia iliaca
| Fig 5.13 |
|
 |
 |
Figuur 5.13. m. quadratus lumborum
- T12-L5
- rib 12
- os sacrum
- crista iliaca
Lieskanaal
- prenataal gevormd door migratie testes naar scrotum
- dieper lateraal → oppervlakkiger mediaal
- wanden
- voorkant: m. obliquus externus abdominis > aponeurosis, fibrae intercrurales
- onderkant: lig. inguinale (goot)
- achterkant: fascia transversalis
- bovenkant: falx inguinalis
- zenuwen door lieskanaal
- n. genitofemoralis → r. genitalis
- n. ilioinguinalis (deels)
- pathologie
- hernia inguinale (liesbreuk): boven lig. inguinale
- direct: lateraal van a. epigastrica inferior
- indirect: mediaal van a. epigastrica inferior
- (Hesselbach’s / inguinal triangle)
- lig. inguinale
- m. rectus abdominis
- a. epigastrica inferior
- hernia femoralis (dijbreuk): onder lig. inguinale in canalis femoralis
- meer risico op inklemming
- minder frequent
- volgorde onder lig. inguinale: NAVY
- nervus
- arteria
- vena
- symphysis pubis (Y)
Figuur 5.14. Lieskanaal
- foramen obturatum
- mediaal van lacuna musculorum
- SIAS
- tuberculum pubicum
- lig. inguinale
- lacuna musculorum
- n. cutaneus femoralis lateralis
- m. iliopsoas
- n. femoralis
- lacuna vasorum
- a. femoralis
- v. femoralis
- symphysis pubis
- pecten ossis pubis
- lig. lacunare
- lig. pectineum (Cooper)
- m. obliquus externus abdominis > aponeurosis
- crus laterale
- crus mediale
- fibrae intercrurales
- m. obliquus internus abdominis > aponeurosis
- m. transversus abdominis > aponeurosis
- falx inguinalis
- a. epigastrica inferior
- v. epigastrica inferior
- anulus inguinalis superficialis = uitwendige liesopening
- boven tuberculum pubicum
- lateraal van a. epigastrica inferior
- onder m. transversus abdominis
- anulus inguinalis profundus = inwendige liesopening
- halverwege lig. inguinale
- tussen crus mediale en laterale
- funiculus spermaticus = zaadstreng (bij man)
- lig. teres = ronde band ligament (bij vrouw)
Zenuwen
- thoracale zenuwen lopen rechtdoor i.p.v. rib naar boven te volgen vanaf rib VII
- zenuwen lopen tussen m. obliquus internus abdominis en m. transversus abdominis
- T5-L1
- onder proc. xiphoideus (begin abdomen?): T7
- navel: T10
- lies/scrotum/schaamlippen: L1
Plexus
- uit rr. anteriores van nn. spinales
- via foramina intervertebralia
- via foramina sacralia pelvina
- plexus lumbalis (T12-L4)
- loopt tussen oppervlakkig en diep deel van m. psoas maior
- plexus sacralis (L4-S4)
- plexus coccygealis (S4-Co)
| Groep |
Zenuw |
Niveau |
Uitgang |
Innervatie |
Opm. |
| plexus lumbalis |
n. iliohypogastricus |
L1 |
/ |
buikspieren; huid hypogastrium + bil |
lateraal van m. psoas maior |
| plexus lumbalis |
n. ilioinguinalis |
L1 |
door lieskanaal |
scrotum; labia maiora |
lateraal van m. psoas maior |
| plexus lumbalis |
n. genitofemoralis |
L1-L2 |
r. genitalis door lieskanaal; r. femoralis onder lig. inguinale |
r. genitalis: scrotum, labia maiora, mons pubis; r. femoralis: huid dij anterior |
anterieur van m. psoas maior |
| plexus lumbalis |
n. cutaneus femoris lateralis |
L2-L3 |
onder lig. inguinale |
huid dij lateraal |
lateraal van m. psoas maior |
| plexus lumbalis |
n. femoralis |
L2-L4 |
onder lig. inguinale, in fascia iliaca > anterieur compartiment |
huid dij anterior; m. quadriceps femoris; m. iliacus; m. pectineus; m. sartorius |
lateraal van m. psoas maior |
| / |
n. saphenus |
uit n. femoralis |
/ |
huid onderbeen/voet mediaal |
volgt v. saphena magna |
| plexus lumbalis |
n. obturatorius |
L2-L4 |
canalis obturatorius > mediaal compartiment |
huid dij mediaal; m. obturatorius externus; m. pectineus; m. gracilis; m. adductor longus; m. adductor brevis; m. adductor magnus |
mediaal van m. psoas maior |
| plexus lumbalis |
truncus lumbosacralis |
L4 |
/ |
plexus sacralis |
|
| plexus sacralis |
n. gluteus superior |
L4-S1 |
foramen suprapiriforme |
m. gluteus medius; m. gluteus minimus; m. tensor fascia latae |
|
| plexus sacralis |
n. gluteus inferior |
L5-S2 |
foramen infrapiriforme |
m. gluteus maximus |
|
| plexus sacralis |
n. ischiadicus |
L4-S3 |
foramen infrapiriforme > posterieur compartiment |
(onrechtstreeks) |
grootste; onder m. gluteus maximus |
| plexus sacralis |
n. pudendus |
S2-S4 |
foramen infrapiriforme > foramen ischiadicum minus |
diaphragma urogenitalis; m. sfincter; m. transversus perinei profundus; m. transversus perinei superficialis |
|
| plexus sacralis |
n. cutaneus femoris posterior |
/ |
foramen infrapiriforme |
huid dij posterior |
|
| plexus sacralis |
varia |
/ |
/ |
m. piriformis; m. obturatorius internus; m. gemellus superior; m. gemellus inferior |
|
| plexus coccygealis |
n. anococcygeus |
S4-Co |
/ |
huid coccyx |
|
| / |
nn. clunium inferiores |
/ |
/ |
huid bil |
|
| / |
nn. clunium medii |
/ |
/ |
huid bil |
|
| / |
nn. clunium superiores |
/ |
/ |
huid bil |
|
Figuur 5.15. Plexus lumbalis
Figuur 5.16. Plexus sacralis (et coccygealis)
