Anatomie - 3 Dorsum

Osteologie

Columna vertebralis

• grootte: C < T < L
• promontorium: hoek L5 -> sacrum
• bewegingen
  • flexie vs extensie
  • rotatie

Fig 3.01

Figuur 3.1. De rug, overzicht

• os occipitale > proc. mastoideus
• 7 vertebrae cervicales: C1-C7
  • kleinst
• 12 vertebrae thoracicae: T1-T12
  • = vertebrae dorsales
  • waar costae aanhechten
• 5 vertebrae lumbales: L1-L5
  • grootst
• os sacrum
  • fusie van S1-S5
• os coccygis = coccyx
• discus intervertebralis
• medulla spinalis = ruggenmerg
  • niet te verwarren met beenmerg
• cauda equina = paardenstaart
• promontorium
  • hoek van L5 naar os sacrum
• bewegingen
  • flexie / extensie
  • rotatie

Fig 3.02

Figuur 3.2. Krommingen van de wervelzuil

• embryo
  • hoofd
  • stuit
  • enkel kyphose
• volwassen
  • lordosis cervicalis
  • kyphosis thoracica
  • lordosis lumbalis
    • uniek in mens
  • kyphosis sacralis
• merk op
  • n. C1-C7 boven wervel C1-C7
  • n. C8 onder wervel C7
  • n. T1-L5 onder wervel T1-L5
  • n. coccygeus = "Co"
• pathologie
  • scoliose: kromming in frontale vlak

Vertebrae

Fig 3.03

Figuur 3.3. Algemene opbouw wervel

• corpus vertebrae
  • concaaf
  • ruwe vlakken
• arcus vertebrae
  • pediculus (dun)
  • lamina (dikker)
• proc. spinosus (x1)
• proc. transversus (x2)
• proc. articularis superior (x2)
• proc. articularis inferior (x2)
• foramen vertebrale
• canalis vertebralis
  • gevormd door foramen vertebrale
• foramen intervertebrale
• n. spinalis (x31 = 8+12+5+5+1)
  • door foramen intervertebrale
  • r. anterior
    • dikker
  • r. posterior
    • dunner
• discus intervertebralis
  • anulus fibrosus
  • nucleus pulposus

Cervicaal

Fig 3.04

Figuur 3.4. Cervicale wervel (C3-C7)

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BodyParts3D_Cervical_vertebrae.stl#/media/File:BodyParts3D_Cervical_vertebrae.stl
• C7 = vertebra prominens
• proc. spinosus
  • bified (behalve C1 en C7)
  • kort
• proc. transversus
  • bified
  • op corpus
• proc. articularis superior
  • in frontaal vlak
  • dorsaal gericht
• proc. articularis inferior
  • in frontaal vlak
  • ventraal gericht
• canalis vertebralis
  • driehoekig
• foramen transversarium
  • a. vertebralis
• sulcus nervi spinalis
  • n. spinalis
  • m. scalenus medius
• tuberculum anterius
  • m. scalenus anterior
• tuberculum posterius
  • m. scalenus posterior

Fig 3.05

Figuur 3.5. Atlas (C1)

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BodyParts3D_FJ6295_Atlas.stl#/media/File:BodyParts3D_FJ6295_Atlas.stl
• functie: ja knikken
• massa lateralis (x2) i.p.v. corpus vertebrae
• arcus anterior
• tuberculum anterius
• fovea dentis
• arcus posterior i.p.v. arcus vertebrae
• tuberculum posterius i.p.v. proc. spinosus
• fovea articularis superior i.p.v. proc. articularis superior
• fovea articularis inferior i.p.v. proc. articularis inferior
• dens axis (C2)
• lig. transversum atlantis
• a. vertebralis
• sulcus arteriae vertebralis

Fig 3.06

Figuur 3.6. Axis (C2)

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BodyParts3D_FJ6296_Axis.stl#/media/File:BodyParts3D_FJ6296_Axis.stl
• functie: nee knikken
• hangman's fracture: breuk C2-C3 -> ademhaling valt stil
• geen proc. articularis superior (wel inferior)
• apex
• dens axis
• lig. transversum atlantis
• lig. apicis dentis
• lig. alare
• facies articularis anterior dentis
  • fovea dentis
• facies articularis superior
  • massa lateralis
• facies articularis posterior dentis
  • lig. transversum atlantis

Dorsaal

Fig 3.07

Figuur 3.7. Dorsale wervels (T1-T12)

• gewrichtsvlak op proc. transversus waar rib op rust
  • voorbeeld: rib V zit tussen T4 en T5 en rust op proc. transversus van T5
• extra gewrichtsvlakken voor ribben
  • meestal boven en onder
  • niet op C7
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BodyParts3D_Rib_cage.stl#/media/File:BodyParts3D_Rib_cage.stl
• geen foramen transversarium in proc. transversus
• fovea costalis superior
• fovea costalis inferior
• fovea costalis transversalis
  • tuberculum costae (synoviaal)
• costa
• discus intervertebralis
  • nucleus pulposus
  • anulus fibrosus

Lumbaal

Fig 3.08

Figuur 3.8. Lumbale wervels (L1-L5)

• proc. transversus
  • proc. costalis
  • proc. accessorius
  • proc. mamillaris
• proc. articularis superior
  • in sagittaal vlak

Eigenschap	C	T	L
aantal	7	12	5
kromming	lordose	kyphose	lordose
corpus	klein	middel, fovea costalis	groot
proc. spinosus	bified, kort	caudaal	sagittaal
proc. transversus	bified, foramen transversarium	gewricht met rib, op arcus	trified, op arcus
proc. art. sup.	in hellend vlak (dorsaal)	in frontaal vlak (dorsaal)	in sagittaal vlak (mediaal)
proc. art. inf.	in hellend vlak (ventraal)	in frontaal vlak (ventraal)	in sagittaal vlak (lateraal)
canalis vertebralis	driehoekig	rond	driehoekig

Sacraal

Fig 3.09

Figuur 3.9. Sacrum (S1-S5)

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:BodyParts3D_FJ6484_Sacrum.stl#/media/File:BodyParts3D_FJ6484_Sacrum.stl
• anatomische variaties: 4-6 sacrale wervels
• facies pelvina
  • proc. articularis superior
  • foramina sacralia anterioria/pelvina
    • cf. foramen intervertebrale
  • n. spinalis > r. anterior (S1-S5)
  • linea transversa
  • basis ossis sacri
  • apex ossis sacri
  • facies auricularis
  • tuberositas sacralis
  • canalis sacralis
  • ala sacralis
• facies dorsalis
  • foramina sacralia doralia/posterioria
  • crista sacralis mediana
    • cf. proc. spinosus
  • crista sacralis intermedia
  • crista sacralis lateralis
  • hiatus sacralis

Varia

Fig 3.10

Figuur 3.10. Tussenwervelschijven en apophysaire gewrichten

• gewrichten
  • tussenwervelschijven
  • apophysaire gewrichten
    • tussen procc. articulares
  • articulatio atlanto-occipitalis, tussen
    • os occipitale > condyli occipitales
    • atlas > massae laterales > foveae articulares superiores
  • articulatio atlanto-axialis
• discus intervertebralis
  • nucleus pulposus
    • gelatineus
  • anulus fibrosus
    • collageen
• ligamentum longitudinale anterius (LLA)
  • van periosteum schedel tot facies pelvina
• ligamentum longitudinale posterius (LLP)
  • in canalis vertebralis
  • verlengde van membrana tectoria
• ligamentum flavum
  • gele ligament
• ligamentum interspinale
• ligamentum supraspinale
• ligamentum intertransversarium

Fig 3.11

Figuur 3.11. Ligamenten van de rug

• os occipitale
  • periosteum
  • foramen magnum
• atlas (C1)
  • tuberculum anterius
  • tuberculum posterius
• axis (C2)
  • dens axis
    • lig. apicis dentis
    • (lig. alare)
• canalis vertebralis
• lig. longitudinale anterius (LLA)
• lig. longitudinale posterius (LLP)
• lig. flavum
• lig. interspinale
• lig. supraspinale
• lig. intertransversarium
• lig. nuchae
  • sagittaal vlies
  • C1-C7
• membrana atlanto-occipitalis anterior
• membrana atlanto-occipitalis posterior
• membrana tectoria
  • vervolg LLP

Fascia thoracolumbalis

• aanhechtingen
  • mediaal: proc. spinosus
  • lateraal: angulus costae
  • lumbaal
    • posterieure laag
      • dik
      • proc. spinosus L1-5 + sacrum
    • middenste laag
      • mediaal: proc. transversus L1-5
      • caudaal: crista iliaca
      • craniaal: rib XII
    • diepe laag
      • anterieur van m. quadratus lumborum
      • mediaal: proc. transversus L1-5
      • caudaal: crista iliaca
      • craniaal: vormt lig. arcuatum (zie diaphragma)

Myologie

• intrinsiek
  • houding
  • beweging rug
  • dieper
• extrinsiek
  • beweging ribben, armen t.o.v. rug
  • oppervlakkiger

Diepe groep

• van oppervlakkiger naar dieper
• zenuw: n. spinalis > rr. posteriores

Groep	Spier	Origo	Insertio	Zenuw	Functie	Opm.
rug > diepe groep > spinotransversaal	m. splenius capitis	proc. spinosus C7-T4 + lig. nuchae	linea nuchae superior; proc. mastoideus	n. spinalis (rr. post.)	unilateraal: ipsilaterale rotatie; bilateraal: extensie nek
rug > diepe groep > spinotransversaal	m. splenius cervicis	proc. spinosus T3-T6	proc. transversus C1-C3	n. spinalis (rr. post.)	unilateraal: ipsilaterale rotatie; bilateraal: extensie nek
rug > diepe groep > m. erector spinae > lateraal	m. iliocostalis lumborum; m. iliocostalis thoracis; m. iliocostalis cervicis	proc. spinosus L + lage T	angulus costae; proc. transversus	n. spinalis (rr. post.)	unilateraal: ipsilaterale buiging; bilateraal: extensie wervelkolom
rug > diepe groep > m. erector spinae > intermediair	m. longissimus thoracis; m. longissimus cervicis; m. longissimus capitis	proc. spinosus L + lage T	proc. transversus	n. spinalis (rr. post.)	unilateraal: ipsilaterale buiging; bilateraal: extensie wervelkolom
rug > diepe groep > m. erector spinae > mediaal	m. spinalis thoracis; m. spinalis cervicis; m. spinalis capitis	proc. spinosus L + lage T	proc. spinosus	n. spinalis (rr. post.)	unilateraal: ipsilaterale buiging; bilateraal: extensie wervelkolom
rug > diepe groep > transversospinaal	m. semispinalis thoracis; m. semispinalis cervicis; m. semispinalis capitis	proc. transversus	proc. spinosus; occiput (tussen linea nuchae sup. en inf.)	n. spinalis (rr. post.)	unilateraal: contralaterale rotatie; bilateraal: extensie wervelkolom	4–6 levels
rug > diepe groep > transversospinaal	m. multifidus	proc. transversus	proc. spinosus	n. spinalis (rr. post.)	unilateraal: contralaterale rotatie; bilateraal: extensie wervelkolom	2–4 levels; vooral lumbaal
rug > diepe groep > transversospinaal	mm. rotatores	proc. transversus	proc. spinosus	n. spinalis (rr. post.)	unilateraal: contralaterale rotatie; bilateraal: extensie wervelkolom	1–2 levels; vooral thoracaal

Spinotransversaal

• proc. spinosus -> proc. transversus
• m. splenius capitis
• m. splenius cervicis

M. erector spinae

• mediaal
  • m. spinalis capitis
  • m. spinalis cervicis
  • m. spinalis thoracis
• intermediair
  • m. longissimus capitis
  • m. longissimus cervicis
  • m. longissimus thoracis
• lateraal
  • m. ileocostalis cervicis
  • m. ileocostalis thoracis
  • m. ileocostalis lumborum

Transversospinaal

• proc. transversus -> proc. spinosus
• m. semispinalis capitis
• m. semispinalis cervicis
• m. semispinalis thoracis
  • 4-6 niveaus
• m. multifidus
  • 2-4 niveaus
• mm. rotatores
  • 1-2 niveaus
• (m. levatores costarum)

Suboccipitale driehoek

Groep	Spier	Origo	Insertio	Zenuw	Functie	Opm.
rug > suboccipitale spieren	m. rectus capitis posterior minor	C1 > tuberculum post. atlantis	occiput mediaal	n. suboccipitalis	extensie hoofd	geen deel van driehoek
rug > suboccipitale spieren	m. rectus capitis posterior maior	C2 > proc. spinosus	occiput lateraal	n. suboccipitalis	extensie hoofd; ipsilaterale rotatie hoofd
rug > suboccipitale spieren	m. obliquus capitis superior	C1 > proc. transversus	occiput lateraal	n. suboccipitalis	extensie hoofd; ipsilaterale lateroflexie hoofd
rug > suboccipitale spieren	m. obliquus capitis inferior	C2 > proc. spinosus	C1 > proc. transversus	n. suboccipitalis	ipsilaterale rotatie hoofd

• hoekpunten
  • C2 > proc. spinosus
  • C1 > proc. transversus
  • occiput lateraal
• structuren
  • n. spinalis C1 (r. posterior) = n. suboccipitalis
  • a. vertebralis
    • vanuit foramen transversarium
• TODO spiertabel
  • zenuw: n. suboccipitalis
  • m. rectus capitis posterior minor
    • geen deel van driehoek
  • m. rectus capitis posterior maior
  • m. obliquus capitis superior
  • m. obliquus capitis inferior