Skip to main content
Praktisch
- 4 stp
- eerste semester
- prof. B. Vaes
- prof. G. Van Pottelbergh
- prof. B. Schoenmakers
- examen
- computer
- 50 meerkeuze vragen (75%)
- 6 antwoord opties
- zonder giscorrectie
- niet terug gaan
- soorten vragen
- 3 beste opties
- rangschikking maken
- ...
- 4 open vragen (25%)
- o.b.v. casus
- palliatief: ars moriendi (spanningsvelden)
- ethiek
- 4 kaders
- zorgethiek
- principe ethiek
- deontologie
- deugdenethiek
- kwaliteit - RCA
Les 1
- Leuvens consultatiemodel
- aanmelding
- orientatie
- ICE
- idea
- concern
- expectations
- andere agendapunten?
- samenvatten
- anamnese
- 70-90% diagnose o.b.v. enkel anamnese
- begin met open vragen
- vermijd suggestieve vragen
- 1 tegelijk
- klinisch onderzoek
- beleid bespreken
- afsluiting
- veel communicatiefouten
- communicatie ~ gezondheidsuitkomsten
Les 2 - consultvoering
- gezondheidsvaardigheden
- bijzondere consulten
- ouder-kind
- vanaf jonge leeftijd vertrouwensband opbouwen
- loyaliteit bewaken
- geen partij kiezen
- niet uit elkaar halen
- wel: vragen om achteraf alleen terug te komen
- ICE kind vs ouder
- vanaf 12j heeft kind inspraak
- echtpaar
- privacy van elke partner
- loyaliteit bewaken
- conflicthantering / agressie
- excuseren: weinig effect
- te goedkoop
- wel: erkennen
- niet leuk voor jou en niet leuk voor mij
- laten uitrazen
- VIEWS
- vorm
- sOFtEN
- niet onderbreken
- of toch eerst aankondigen
- inhoud
- taakgericht
- constructief
- exploratie
- voorstellen
- parafraseren, samenvatten
- escalatie
- wapens
- onderhandelen
- confrontatie
- standpunt verduidelijken
- grenzen stellen
- hier stopt het vandaag
- later opnieuw welkom
- sfeer
- vertrouwen
- respect
- onderhandelingsmarge
- niet: winnen vs verliezen
- slecht nieuws
- gradaties
- acuut: MENS model
- meedelen
- onmiddelijk
- niet proberen verzachten
- geen stiltes laten
- niet over zelf / anderen praten
- niet te snel naar praktische info (reparatiereflex)
- emoties laten ventileren
- soms beter 2e consult inplannen
- nazorg
- strategie en samenvatting
- verwacht: CLEMENS
- context voorbereiden
- luisteren
- evalueren en inschatten
- MENS
- kwetsbare groepen
- soorten
- cultureel
- cultuursensitief i.p.v. cultuurspecifiek
- je kan niet elke cultuur kennen
- wel bewust zijn van mogelijke cultuurverschillen
- kruispuntdenken
- Westers: Maslow
- Oosters: Pinto
- eer
- goede naam
- behagen groep
- primaire behoeften
- tolken
- laaggeletterd
- problemen met lezen, schrijven (+ rekenen, digitale vaardigheden)
- begin met eenvoudige open vragen
- naam, leeftijd, mindere, woonplaats, ...
- bevraagd problemen met lezen en schrijven
- hoelang naar school
- niet: werk
- niet: voorlezen
- eenvoudig taalgebruik
- normaliseer: 40% Belgen heeft moeite met lezen en schrijven
- teach back
- hoe zou u het thuis vertellen?
- "welke vragen heeft u nog?" i.p.v. "heeft u nog vragen?"
- drie vragen
- Hoe vaak vindt u het moeilijk om te begrijpen hoe uw medische situatie is?
- kansarmoede
- mentale beperking
- motivationele gesprekken
- voorafgaande zorgplanning
- (verslaving)
- Dr. Google
Les 3 - shared decision making (SDM)
SDM
- soorten decision making
- shared decision making
- paternalisme
- geinformeerde besluitvorming
- motivationele gespreksvoering
- wanneer toepassen
- wel
- meerdere opties
- gelijkwaardigheid (of veel onzekerheid)
- voorkeurgevoeligheid
- andere
- grote impact
- onomkeerbaar
- niet
- urgenties
- routine zorg
- veiligheid (bv. COVID)
- gedragsveranderingen -> motivationele gespreksvoering
- waarom
- verankerd in wet patientenrechten (2002, 2024)
- 98% patienten willen betrokken worden
- 37% patienten voelt zich nu al betrokken
- 80% artsen denkt al SDM te doen
- voordelen patient
- betere tevredenheid
- betere behandelresultaten
- betere kennis
- betere communicatie
- betere therapietrouw
- voordelen arts
- meer professionele voldoening
- betere arts-patient relatie
- bespaart tijd op termijn
- three talk model (Elwyn)
- team talk
- option talk
- niets doen is ook een optie
- decision talk
- 4 stappenplan Stiggelbout
- team talk
- option talk
- decision talk
- voorkeuren bespreken
- besluit nemen
Beslishulpen
- tijdens option talk
- evidence based
- FAQ
- wanneer
- soorten
- info voor patienten
- bv. website gezondheid en wetenschap
- infographics
- flowcharts
- keuzekaarten
- kolom per optie
- rij per criterium
- drie goede vragen
- wat zijn mijn mogelijkheden?
- wat zijn de voor- en nadelen?
- wat betekent dat in mijn situatie?
Risico communicatie
- doelen
- informeren
- geruststellen
- betere beslissingen nemen
- motivatie tot risicoreductie
- concepten
- individuele context
- socio-culturele context
- risico eigenschappen
- risicoperceptie
- risicoacceptatie
- risicogedrag
- uitdaging: statistische ongeletterdheid
- geen procenten maar "X op Y mensen"
- vermijd vage termen: vaak, zeldzaam, regelmatig
- gebruik grafieken
- framing
- gain framing: focus op voordelen van interventie
- beter bij levensstijl advies
- vb: gezonde levensjaren
- loss framing: focus op nadelen van geen interventie
- vaak effectiever
- vb: 10 years risk
- belangrijke concepten (!)
- relatieve risico reductie (RRR)
- in procent, per 100
- niet nuttig bij SDM
- wel om effectiviteit van nieuwe behandelingen te beschrijven
- absolute risico reductie (ARR)
- number needed to treat (NNT)
- vb: statins
- current risk: 2.3%
- reduction with treatment (ARR): 0.9%
- remaining risk: 2.3% - 0.9% = 1.4%
-
-
Les 4+5 - klinisch redeneren
- system 1
- spotdiagnose / ziektescripts
- heuristieken
- bias / vallen
- availability bias = beschikbaarheidsval
- anchoring bias = ankerval
- confirmation bias
- early closure bias = vroeg tevreden val
- voorkansval
- exotische aandoeningen: voorkans te hoog ingeschat
- representativeness bias = prototype / stereotype val
- ingenieur vs bibliothecaris
- hindsight bias = achteraf gelijk val
- pluis / niet-pluis
- system 2
- analytisch proces
- volledige dossier methode (cf. House MD)
- waakvlamdiagnoses
- heel zeldzaam
- wel belangrijk om te herkennen
- diagostisch landschap
- regio's
- centraal
- geslacht
- leeftijd
- 1 primaire klacht (niet pluis)
- uitzonderlijk twee klachten
- doel: tunnel denken vermijden
- binnencirkel
- ernstige en behandelbare ziektes
- niet enkel curatief
- waakvlamdiagnoses
- buitencirkel
- focus op courante ziektes
- genereer werkhypothesen
- VINDICATE-P
- vasculair
- inflammatoir / infectieus
- neoplastisch
- degeneratief
- intoxicatie / iatrogeen
- congenitaal
- allergisch / auto-immuun
- trauma
- endocrien / metabool
- psychosomatisch
- aftasting per hypothese
- voorkans
- algemene bevolking
- incidentie: nieuwe gevallen per 1000 personen per jaar
- prevalantie: bestaande gevallen per 1000 (momentopname)
- wachterkamerkans
- hebben al stap naar praktijk gezet
- hangt af van soort praktijk / specialiteit
- check in databanken
- verband hypothese + klinische info
- doel: voorkans -> nakans
- intuitieve benadering
- aantoner: teken dat kans op aanwezigheid verhoogt
- P(ziekte | symptoom1, symptoom 2)
- sterk <-> weinig FP, grote specificiteit
- SPIN = specificity positive rule in
- vb: rechter fossa iliaca voor acute appendicitis
- uitsluiter: teken dat kans op aanwezigheid verlaagt
- sterk <-> weinig FN, grote sensitiviteit
- SNOUT = sensitivity negative rule out
- opgepast: aantoonder van niet-ziekte != uitsluiter van ziekte
- asymmetrisch: goede aantoner != goede uitsluiter
- onbruikbaar/zwak/goed/sterk/zeer sterk
- aantonende kracht
-
- perspectief onderzoeker
- gegeven ziekte
- kans op testresultaat
- sensitiviteit
- specificiteit
- perspectief arts
- gegeven test
- kans op ziekte
- actiedrempel: vanaf wanneer behandelen of extra test afnemen
- uitsluitingsdrempel: vanaf wanneer niets doen
- wetenschappelijke benadering
- op examen (!)
- discriminerende test = lage FP en lage FN
- onderzoeker (verticaal)
- sensitiviteit = TP / (TP + FN)
- <=> TP = sens * (TP + FN)
- niet afhankelijk van voorkans
- specificiteit = TN / (TN + FP)
- <=> TN = spec * (TN + FP)
- niet afhankelijk van voorkans
- arts (horizontaal)
- positief predictieve waarde (PPW)
- negatief predictieve waarde (NPW)
- positive likelihood ratio (LR+) = sensitiviteit / (1-specificiteit)
- = aantonende kracht
- range: >= 1
- niet afhankelijk van voorkans
- negative likelihood ratio (LR-) = (1-sensitiviteit) / specificiteit
- = unlikelihood ratio (ULR)?
- range: 0-1
- uitsluitende kracht = 1/LR-
- niet afhankelijk van voorkans
- (Bayes)
- voorbeeld: COVID (C) en hoesten (H)
- P(H | C) = 0.50
- P(H | Cc) = 0.10
- high prevalence
- P(C) = 0.50
- P(H) = 0.50 * 0.50 + 0.10 * 0.50 = 0.30
- P(C | H) = 0.50 * 0.50 / 0.30 = 0.83
- voorkans 50% -> nakans 83%
- low prevalance
- P(C) = 0.10
- P(H) = 0.50 * 0.10 + 0.10 * 0.90 = 0.14
- P(C | H) = 0.50 * 0.10 / 0.14 = 0.36
- voorkans 10% -> nakans 36%
- posttest odds = pretest odds * LR+
- log10 odds
- nomogram
- pretest % -> LR -> posttest %
- actiedrempel
- in log odds
- drempelverlagers
- ernst ziekte
- doeltreffendheid behandeling
- transmissiegevaar
- andere gevaren
- medico-legale druk
- drempelverhogers
- risicovolle behandeling
- stigma
- kost
- drie manieren om nakans te berekenen
- nomogram
- diagnostisch diagram (stap omhoog/omlaag)
- confusion matrix
- exact
- te complex voor klinische praktijk
|
odds |
kans
|
|
|
0.9999 |
|
|
0.999 |
|
|
0.99 |
|
|
0.9 |
|
|
50 |
|
|
0.1 |
|
|
0.01 |
|
|
0.001 |
|
|
0.0001 |
Les 6 - EMD
- https://www.intego.be/navorming/play-to-connect
- EHR (meer algemeen) vs EMD (van arts zelf)
- EHR = electronic health record
- EMD = elektronisch medische dossier
- SOEP
- subjectief
- objectief
- bevindingen klinisch onderzoek
- evaluatie
- planning
- afgesproken behandeling, vervolgstappen
- => vooral voor acute problemen (gedateerd concept)
- deelcontact per klacht/vraag
- SUMEHR = summarized EHR
- foto vs film (EMD)
- kies wat wel/niet exporteren
- wet patientenrechten (2024)
- patient heeft inzagerecht, behalve ...
- persoonlijke notities arts
- info over derden
- info die volgens arts schade zou berokkenen aan patient
- codering
- thesaurussen
- 3BT = Belgian Bilingual Bicoded Thesaurus
- IBUI = unieke code
- N = 50 000
- Snomed CT = systematic nomenclature of medical clinical terms
- N = 300 000
- rijker, multi-dimensoneel
- classificatie systemen
- ICD-10 = international classification of diseases
- WHO, 1900
- N = 14 400
- vooral voor specialisten
- ICPC = international classification of primary care
- vooral voor huisartsen
- N = 700
- episodes
- probleemepisode
- van start symptomen tot einde probleem
- zorgepisode C probleemepisode
- van start zorgvraag tot laatste contact
- status
- actief
- passief, relevant
- passief, irrelevant = archief
- kennis onderhouden
- kwaliteitspiramide: 6 S model Haynes
- synthese = systematic review / meta analyses
- praktijkrichtlijnen
- EBMeDS
- https://tripdatabase.com/
- pubmed.org
- ebpnet.be
- evidence based practice
- evidence linker (uit EMD)
- gezondheid en wetenschap
- dynamed
- CDLH
Les 7 - ethiek
Deel 1
- beroepsethiek
- deontologische code
- journalisten
- verpleegkundigen
- makelaars
- artsen
- ...
- ethische theorieen
- uitkomsten (utilitarian?)
- intenties
- vier kaders die gebruikt worden in zorg
- zorgethiek
- zorg = goed
- unieke aan zorgrelaties
- afhankelijkheid, asymmetrie
- kwetsbaarheid patient
- in relatie staan met afhankelijke patient
- principe-ethiek
- Beauchamp en Childress
- weldoen
- no harm
- rechtvaardigheid
- respect voor autonomie
- moed
- privacy
- eerlijkheid
- proportionaliteit
- subsidariteit (begin bij gemakkelijkste oplossing)
- deontologie
- o.b.v. waarde, norm of wet
- gevolg doet er niet toe
- nooit regel breken door "doen om goed te doen"
- mensen zijn geen middel maar een doel (I. Kant)
- deugden (excelleren, ...)
- kwaliteitsvolle zorg
- eerlijkheid
- betrouwbaarheid
- in zorg
- geduldig
- empathisch
- snel
- communicatief
- expert
- liefdevol
- => lukt uiteraard niet altijd (zorg = gekkenwerk)
- deugd vs principe?
- normen vs waarden
- norm: concrete richtlijn, gedragsregel
- waarde: abstracte motieven en idealen
Deel 2 (prof. Willems)
- geen ppt?
- ethiek in UZ Leuven
- DC = directie comite
- MR = medische raad
- RMD = raad medische diensthoofden
- juridische dienst
- zes casussen
- casus 1
- privacy -> therapeutische relatie nodig om EMD te bekijken
- maar kan technisch wel heel gemakkelijk
- casus 2
- euthanasie
- ongeneeslijk ziek (terminaal)
- ondraaglijk fysisch lijden
- vrijwillige, duurzame, aanhoudende keuze
- advies van 2e, onafhankelijke arts
- combinatie met orgaandonatie?
- kan, maar heeft ethische risico's
- verplicht voelen
- patient mag vragen, maar arts stelt best niet zelf voor
- altijd in ziekenhuis
- nabestaanden kunnen niet lang bij lichaam blijven
- casus 3
- hysterectomie bij mentaal gehandicapte dochter
- wilsbewaam (medisch) vs handelsbekwaam (jurudisch)
- casus 4
- misvormde baby
- geen wettelijke grond voor euthanasie
- studie: mensen met deze afwijking relatief gelukkig op 20 jaar
- casus 5
- jongen, 16j, tumor wervelkolom
- casus 6
- defibrillator implant
- lege batterij vervangen bij gevorderde Alzheimer patient?
- wilsonbekwaam
- wel perfect gelukkig
Les 8 - wisselwerking - basis
- voorkennis: modellen
- biomedisch model
- bio-psycho-sociaal model
- ecologisch model
- individual
- interpersonal
- institutional
- community
- social / policy
- diathesis stress model
- balansmodel van Bakker
- toepassing van ecologisch model
- veerkracht in kaart brengen
- draaglast vs draagkracht ("resilience")
- risicofactoren vs beschermingsfactoren
- risicofactoren
- cumulatie > soort
- chronisch > acuut
- micro - meso - macrosysteem
- micro: individu
- kindfactoren
- ouderfactoren
- persoonlijkheid
- gezondheid
- verslaving
- jeugdervaringen
- gezinsfactoren
- opvoedingsstijl
- echtscheiding
- partnerrelatie
- werk
- meso: gezin, school, buurt
- sociale gezinsfactoren
- vrienden
- (activiteiten met) vriendengroep
- familie
- sociaal leven
- sociale buurtfactoren
- sociale cohesie
- buurt / sociale voorzieningen
- macro
- sociaal-economisch
- opleidingsniveau
- financiele situatie
- culturele factoren
- maatschappelijke factoren
- sociaal, politiek klimaat
- tolerantie vs discriminatie
- preventie
- niveaus
- primair
- ziekte voorkomen
- oorzaak wegnemen
- vb: vaccin, hygiene, voorlichting
- secundair
- vroeg detecteren
- verloop vertragen/tegenhouden
- screening risicogroepen
- tertiair
- voorkom complicaties, verergering
- beperken schade
- revalidatie
- re-integratie
- quaternair
- voorkom overbehandeling (iatrogeen)
- of bij terminale patienten
- doelgroep
- individueel
- collectief
- aanbod-gestuurd
- epidemiologisch onderzoek
- terminologie
- gezondheidspromotie
- campagne: goed in je vel dat voelt beter
- 10 000 stappen
- gezondheidsbescherming
- ziektepreventie
- soorten zorg
- curatief
- preventief
- palliatief
- zorg niveau's
- 0e lijn
- mantelzorg
- crisiscentra
- zelfmoordlijn
- 1e lijn
- huisartsen
- kind & gezin
- CLB
- apotheek
- wit-gele kruis
- ...
- 2e lijn
- 3e lijn
- specialist in ziekenhuizen / centra
- beleid
- triple aim
- aims
- verbeter zorg op niveau individu
- verbeter zorg op niveau populatie
- reduceren zorgkost per individu
- focus op risico van ziekte i.p.v. ziekte zelf
- anticipeer verloop
- quadruple aim
- triple aim
- welzijn zorgverlener
- arbeidsvreugde
- gelijkwaardigheid
- health 2020 (WHO Europa)
- evidence based
- goals
- verbeter gezondheid op niveau populatie
- minder ongelijkheid
- betere publieke gezondheid
- persoonsgerichte zorgsystemen
- werkpunten
- investeren in gezondheid
- levensloop-benadering
- empower inwoners
- bestrijd gevolgen van meest voorkomende ziektes
- overdraagbaar
- hepatitis, HIV, flu, mazelen, TBC, SOAs, ...
- niet-overdraagbaar
- kanker, diabetes, obesitas, mentaal, ...
- versterk persoonsgerichte zorgsystemen
- ondersteunende omgeving & weerbare gemeenschappen
- buurtgerichte zorg
- zorgzaam Leuven
- bewegen op verwijzing
Les 9 - wisselwerking - diversiteit
Deel 1
- Leuven: 75% patienten van vreemde origine
- belangrijkste determinanten
- principes
- inequality
- meritocracy
- vb: diabeteszorg terugbetaald bij voorbeeldige patienten
- caritas = liefdadigheid
- meer hulp voor kwetsbaren
- equality
- equity = gelijkwaardigheid <--
- terminologie
- ras: verouderd concept, geen wetenschappelijke basis
- etniciteit: culturele kenmerken en tradities
- genetische verschillen
- niet o.b.v. ras: zelfde DNA
- wel o.b.v. context (epigenetica)
- name framing: vreemdeling, migrant, allochtoon, ...
- beter: culturally and linguistically diverse (CALD)
- gezondheid per groep
- arbeidsmigranten
- gezondheid OK
- risicovol beroep
- inactieve 50+
- SES laag
- familiaal geweld
- middelen abuse
- asielzoekers
- slechte gezondheid
- ongewenst zwanger
- verkrachting
- argument om dossier goedgekeurd te krijgen
- geen toegang tot anticonceptie
- TBC
- illegalen
- vluchtelingen
- cultuursensitief
- i.p.v. specifiek: kan niet alle culturen kennen
-
- attitude arts
- kennis en info patient
- vaardigheden patient
- individualistisch vs collectivistisch
- in groep naar dokter
- hierarchie
- taboe
- op tijd komen
- communicatie strategie
- begrip en vertrouwen
- kruispuntdenken
- communicatiekompas
- (driestappenplan Pinto)
- interculturele bemiddelaars
- sociale determinanten
- zorg voor mensen met recente migratie achtergrond
- gezondheid-
- uitkomsten-
- lijden onder race-based approach
- andere (foute) referentiewaarden
- longfunctie, nierfunctie, hypertensie
- lijden onder white approach
- oxymeters
- dermatoscopie
- sikkelcelanemie (i.p.v. twee meer voorkomende lokale vormen van anemie)
- minder deelname aan wetenschappelijke onderzoeken
- witte, jonge, gezonde man
- meer psychosomatisch
- meer somatisch onverklaarde klachten
- SCEGS model (cf. ontwikkelingspsychologie)
- somatisch
- cognitief
- emotioneel
- gedragsmatig
- sociaal
Deel 2 - stad Leuven
Les 10 - wisselwerking - sociaal
- armoede ~ ziekte
- 15% genetisch bepaald?
- x% epigenetisch
- transgenders
- kortere levensverwachting (-10-15j)
- door veel operaties
- door hormonen
Les 11 - zorgpad
- setting/locatie bepaalt patientenpopulatie
- werken in groepsverband
- chronic care model
- oud model
- twee pijlers
- maatschappij
- gezondheidszorgsysteem
- doelen
- ondersteunen van patient empowerment
- ondersteunen van beslissingen
- organisatie van zorgverleningssysteem
- klinische informatiesystemen
- ehealth platform
- SUMEHR
- Helena
- mijngezondheid.be
- ehealth box
- communicatie tussen zorgverleners
- ondersteunen van lokale gemeenschappen
- organisatie van gezondheidszorg
- zorgpaden
- zorgtrajecten
- conventies
- multi-disciplinair overleg (MDO)
- quintuple aim - geintegreerde zorg - CAHN
- "droom"
- proactief
- populatie gestuurd?
- casus: Zorgzaam Leuven (ZZL)
- buurtgerichte, passende zorg
- proactieve, geintegreerde zorg
- gezondheid > ziekte
- mensen uit "top piramide" houden
- focus op preventie bij basis
- (para)medische disciplines
- arts
- verpleegkundige
- kine
- ergotherapeut
- apotheker
- ...
- => hebben RIZIV nummer
- zorg- en welzijnsorganisaties
- ingewikkeld kluwen
- eerstlijnszones (per ~100 000 inwoners) [ELZ]
- zorg afstemmen op lokale zorgnoden
- zorgraad
Les 12 - palliatieve zorgen
Deel 1 - theorie
- indicatoren
- examen
- kunnen toepassen
- casus + formulier/flow gegeven
- criteria RIZIV voor verhoogde terugbetaling
- irreversibele aandoening
- ongunstige evolutie
- therapie geen invloed
- slechte prognose
- ernstige noden
- intentie om thuis te sterven
- palliative care indicator tool (PICT)
- terminologie
- (preventief)
- curatief
- supportief
- palliatief
- focus op levenskwaliteit
- dood niet vervroegen of uitstellen
- stadia (niet van buiten leren)
- ziektegericht
- symptoomgericht
- behoud van cognitieve functies
- vb: zuurstof, corticosteroiden
- in stervensfase
- palliatieve sedatie: benzo's
- nazorg
- terminaal
- teamwerk
- traject
- lang stabiel, dan snelle achteruitgang
- intermittent episodes
- onvoorspelbaar / prolonged dwindling
- multi-dimensioneel
- lichamelijk
- psychologisch
- sociaal
- spiritueel
- effect levenshouding op ziekteverloop
- ars moriendi model
- spanningsvelden
- vergeven-vergeten
- geloven-weten
- ik-ander
- doen-laten
- vasthouden-loslaten
- final common pathway (eerst traag, dan snel)
- gewichtsverlies
- verminderde nier- en leverfunctie
- daling bloeddruk
- minder urineproductie
- daling bewustzijn
- afname reflexen
- onregelmatige ademhaling (dyspnea, Cheyne-Stokes)
- niet meer eten/drinken
- bedlegerigheid
- snelle, zwakke pols
- koude, cyanotische extremiteiten
- spitse neus
- reutelen
- onderdrukken met medicatie (bv. Buscopan)
- terminaal delier
Deel 2 - Panal vzw
- vroegtijdige zorgplanning (VZP)
- waarden
- voorkeuren
- zorgdoelen
- wilsverklaring
- soorten
- negatief
- behandelingen weigeren (DNR)
- wettelijk bindend
- positief
- o.a. euthanasie
- niet wettelijke bindend
- vertrouwenspersoon
- bijstaan bij uitoefening rechten
- vertegenwoordiger ("health proxy")
- continuiteit zorg
- Panal: organisatie
- netwerk
- sensibiliseren en informeren
- overlegplatform
- multidisciplinaire begeleidingsequipe (MBE)
- coaching eerste lijn
- geen zorg overnemen
- wel emotionele ondersteuning
Les 13 - preventie
- ervaren = subjectieve gezondheid
- excellent, very good, good, fair, poor
- t.o.v. referentiekader
- maatschappelijke visie op ...
- evaluatie
- wat houdt mijn gezondheid in
- medische diagnosen
- observatie van functionele status
- ervaren lichamelijke klachten/symptomen
- formele tekens van ziekte
- risico's en sterkten
- gezondheid, gezien ...
- leeftijd
- situatie anderen
- vroegere gezondheidstoestand
- verwachte evolutie
- Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) model
- impact op levensverwachting
- international classification of diseases (ICD-11)
- o.b.v. pathologisch substraat
- zegt niets over prognose
- international classification of functioning, disability and health (ICF)
- o.b.v. bio-psycho-sociaal model
- psychisch welbevinden
- typische vragen (volwassenen)
- voelde u zich erg zenuwachtig?
- zat u erg in put?
- voelde u zich kalm en rustig?
- voelde u zich neerslachtig en somber?
- voelde u zich gelukkig?
- levensverwachting
- absolute sterftecijfers
- gestandaardiseerde sterftecijfers
- bv. gecorrigeerd voor leeftijd
- foeto-infantiele sterfte
- vermijdbare sterfte
- auto ongeval
- suicide
- hartinfarct door onaangepast dieet
- verloren potentiele jaren
- gezonde levensverwachting
- langer leven != langer gezond zijn
- kwaliteitsvolle levensjaren
- QALY = quality adjusted life year
- vb: 3 jaar leven aan 1/3 kwaliteit = 1 QALY
- nature vs nurture
- tweelingenonderzoek
- heritabiliteit
- in welke mate genen bijdragen tot variatie in kenmerk
- ~33% van "gelukkigheid" overerfbaar
- exposoom = invloed omgeving op gezondheid
- 10% genen
- 10% omgeving
- 80% interactie
- epigenetica
- DNA methylation
- histone modification
- non-coding RNA
Les 14 - patientveiligheid
- incident
- niet-vermijdbare schade
- vermijdbare schade
- epidemiologie
- 40% niet evidence based (EBM)
- 10% van patienten in ziekenhuis loopt schade
- 2-3% incidenten in eerste lijn
- helft met schade
- 4% -> 1/1000: ernstige schade
- op leven van arts
- 5 doden
- 25 ernstige schade
- 250 bijna-schade
- te veel: overbodige zorg
- beeldvorming
- AB
- gips
- artroscopie knie
- te weinig
- type incidenten
- boek: to err is human (2000)
- ziekenhuis
- interventie: 50%
- heelkunde
- verloskunde
- radiotherapie
- medicatie: 20%
- diagnose: 10%
- ziekenhuisinfectie
- trombose, bloeding
- andere
- eerste lijn
- administratief en communicatief
- diagnostisch: 4-45%
- medicatie
- bron
- menselijk (vermoeidheid, stress, verstrooid, ...)
- overdrachten
- communicatie
Preventie
- ICT
- EMD
- allergien
- electronic decision support (toekomst)
- evidence linker
- standaardisatie
- timeout in aviation
- overgenomen in operatiekwartier
- HR
- extern
- patient betrekken
Na incident
- melden
- bespreken met patient
- klimaat scheppen om als patient klacht te kunnen uiten
- evaluatiegesprekken
- risicovol gedrag bij collega's verhelpen
- hoe omgaan
- patient
- leed beperken
- niet weglopen
- boosheid vs vertrouwensbreuk
- hulpverleners
- counseling
- veiligheidscultuur
- organisatie
- root cause analysis (RCA)
- examen (!)
- no blame cultuur
- visgraat diagram
- probleem @ kop
- mens
- methode
- organisatie
- materiaal/machine
- lijst oorzaken op
- daarna pas discussie
- swiss cheese model: veel checks inbouwen
- remedieren
- diagnose-meten-verbeteren-meten
- cf. plan-do-check-act (PDCA)
- juridisch
- melding bij verzekering
- "er is een fout gebeurd"
- niet: eigen rol ("ik heb iets fout gedaan")
Les 15 - kwaliteit
- kwaliteit = optimum
- veilig
- effectief
- patientgericht
- voorkeuren, noden, waarden van patient
- tijdig / toegankelijk
- doelmatig
- gelijk (equity)
- desondanks toch ongelijke uitkomsten
- moreel
- patientveiligheid = minimum
- oude opvatting
- goede zorg = kennis/vaardigheden vergaren + toepassen
- geschiedenis
- Hippocrates + Florence Nightingale
- Semmelweiss (19e eeuw)
- meten is weten
- First vs Second Clinic voor bevallingen
- handen wassen: 18.3% -> 2.2% mortaliteit
- Donabedian (20e eeuw)
- zorg = proces (cf. industrie)
- structuur
- proces
- resultaat
- indicator = meetbaar
- doel: uitkomstindicatoren verbeteren
- hoe: via procesindicatoren meten
- vb: frequentie handen wassen
- pay for quality (P4Q)
- vanuit overheid
- straffen of belonen?
- gemakkelijker in sommige buurten dan andere
- gaming effect
- Cochrane
- EBM
- primaire bronnen: articles
- secundaire bronnen: reviews, ...
- tertiaire bronnen: richtlijnen, ...
- implementatie
- verandering geeft weerstand
- vooroordeel
- gewoonte
- leiderschap
- vergoeding
- plan - do - check - act (PDCA)
- startpunt: critical incident -> RCA
- adoptiecurve (Rogers, 1983)
Workshop 1 - klinisch redeneren
Workshop 2 - EMD
Workshop 3 - klinisch consult
Workshop 4 - armoede, diversiteit, gender
- in- en uitsluiting
- drie niveau's
- persoon
- organisatie
- maatschappij
- vragen
- aantal vakanties
- aantal keer verhuisd
- kan je fietsen
Workshop 5 - patientveiligheid & kwaliteit
Patientveiligheid - RCA
- klassiekers
- niet gehaast werken
- shared decision making
- safety netting
- visgraat
- probleem
- mens
- methode
- machine/materiaal
- organisatie
Kwaliteit
- tweede lijn
- eerste lijn
- feedback door RIZIV rapporten
